Hoogtepunten uit de NL folkgeschiedenis
Wolverlei - Wind tegen

Wolverlei – Wind tegen (1980)

De groep Wolverlei heeft bestaan van 1976 tot eind 1981. De basis van de groep werd gevormd door Kees van der Poel (zang, gitaar, draailier, eenhandsfluit, trekharmonica) en Frans Smulders (zang, gitaar, cister, draailier, mandoline). In het begin worden ze bijgestaan door Jurek Willig, met wie Kees had samengespeeld in de groep Wargaren.

Als duo doet Wolverlei diverse optredens. Twee live-opnames in deze samenstelling zijn te vinden op de LP Volksmuziektheater De Dansende Beer, volksmuziek van de lage landen 2 (PAN 0204). In 1978 maakt Wolverlei haar eerste – titelloze – LP, met muzikale ondersteuning van Rens van der Zalm (viool, mandoline, tin whistle, harmonium), Wim Schaftenaar (cello op één nummer) en Theo de Jong (basgitaar). De plaat wordt enthousiast ontvangen en bezorgt de groep faam.
Rens van der Zalm (eerder actief in Fungus) besluit vast groepslid te worden. Daarnaast treedt Marten Scheffer (portatief harmonium, gitaar, viool) toe. In die bezetting gaat Wolverlei in februari en maart 1980 naar de Fendal Sound studio in Loenen aan de Vecht, om te werken aan een tweede LP. Opnieuw is Theo de Jong van de (bas)partij. Hans Koppes speelt tuba in één track.

Wind tegen

Het resultaat van de opnamesessies, de LP Wind tegen, wordt door menigeen gezien als het meest verfijnde product van de Nederlandse folkbeweging. Daarmee durfde Nederland wel de concurrentie aan met gerenommeerde folklanden als Ierland en België, waar voorheen slechts diep respect en uiterste bescheidenheid een passende houding was.
De LP telt twaalf nummers en kent een speelduur van ruim 35 minuten. Het overgrote deel is traditionele Nederlandse volksmuziek, wat wordt aangevuld met eigen melodieën. Vreemde eenden in de bijt zijn twee dertiende eeuwse Franse melodietjes en de vertaling van Eric Bogle’s No man’s land in 14-18. De lp kent relatief veel instrumentaaltjes: wel vijf. Deze komen uit gerenommeerde boeken als Oude En Nieuwe Hollantse Boerenlieties En Contredansen en Nieuwe Hollandsche Schouwburg. Van de liederen werd er één in 1970 opgetekend in Friesland door Ate Doornbosch, bekend van het radioprogramma Onder De Groene Linde. Smulders en van der Poel bewerkten ook zelf een aantal teksten om handzaam materiaal te verkrijgen.

De muzikale aanpak van Wolverlei is erg subtiel. Er zijn inventieve arrangementen, die gedijen door een zorgvuldige opbouw van de nummers. Je hoort humoristische intermezzo’s, die zelfs nu nog leuk zijn. Maar bovenal is er een uitstekende instrumentbeheersing, die er voor zorgt dat je gekluisterd blijft luisteren. De zangstem van Frans Smulders, die op Wind tegen vocaal wordt ondersteund door Rens van der Zalm, is helder, gevoelig, sympathiek en duidelijk. Daarbij komt dat het geluid van de LP bijzonder goed is. Het geluid is open, alle instrumenten zijn uitstekend van elkaar te onderscheiden. Nergens wordt het een brij, terwijl er toch veel gebeurt. Enige puntje is dat zang van het lied Drie zusters wat te zacht is ingemixt.

De LP kent twee lang uitgesponnen liederen van ruim zes minuten, het reeds eerder genoemde 14-18 en Een ruiter langs de straat. Dit laatstgenoemde lied is ook bekend geweest in Scandinavië, Duitsland en België en handelt over een koningsdochter die zwanger is van een ruiter. Ze wordt door haar moeder uitgescholden en de ruiter, die dit gehoord heeft, vraagt haar mee te gaan naar zijn ouders. Onderweg wordt ze overvallen door weeën. Ze stuurt de ruiter weg om in haar eentje te baren. Helaas overlijden zowel de twee kindertjes als de koningsdochter. Een drama, dat gemakkelijk kan verworden tot een pompeus gedrocht. Bij Wolverlei wordt het echter verstild menselijk leed.

Ook de vormgeving van de LP is prima verzorgd. De klaphoes is sober, stemmig en smaakvol vormgegeven. Bij elk nummer wordt een korte toelichting gegeven en uitgelegd wie welk instrument hanteert.

Met Wind tegen bevestigt Wolverlei de naam van topgroep. De groep merkt echter dat de muzikale mogelijkheden nu wel zo’n beetje onderzocht zijn. Wolverlei besluit dan ook te stoppen. Op het Winterfolk Festival van 1981, op 12 december in Dordrecht en op 13 december in Arnhem, vinden de laatste optredens plaats. Het bloed kruipt echter waar het niet gaan kan, want enige tijd later beginnen Frans Smulders, Rens van der Zalm en Marten Scheffer een nieuwe groep, waarin ook Marc Scheffer participeert en opnieuw Theo de Jong een gastrol op bas vervult: Overstekend Wild. Deze groep maakt twee LP’s/CD’s met vooral zelf geschreven Nederlandse liederen, die zeer de moeite waard zijn. Echter, ze halen niet meer het niveau dat Wolverlei bereikte met Wind tegen.

Tot op de dag van vandaag is Wind tegen van Wolverlei niet verkrijgbaar, digitaal of op CD. Wel is de eerste, titelloze LP van Wolverlei op Spotify te beluisteren. Eén manier of Wind tegen te beluisteren is om bij Muziekweb de CD te lenen die ooit door Fonos is gemaakt, en die enige tijd lang daar te koop was.

Luisteren:

Dit artikel schreef ik (in een iets andere vorm) eerder voor het folkmagazine New Folk Sounds als onderdeel van de rubriek Meesterwerk.

Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.